De Golden Retriever

Vóórkomen en voorkómen van kanker:

Bij verscheidene hondenrassen komt kanker meer voor dan bij de ‘gemiddelde’ hond. Bekend is dit onder andere bij de boxer, de Flatcoated retriever en de Berner Sennenhond. Bij sommige rassen betreft de toename vooral één type kanker: zo komt botkanker met name frequent voor bij de reuzenrassen. Deze waarnemingen hebben geleid tot een aantal wetenschappelijke studies, naar de achtergrond van het vóórkomen van tumoren bij genoemde rassen, maar ook bij de Golden Retriever.
Hoe staan de Golden Retrievers ervoor? Er lijkt – gelukkig – geen sprake te zijn van een bovengemiddelde kans op sterfte door kanker. Toch wordt voor enkele types van tumoren gezien dat Golden Retrievers hier aanleg voor hebben. In de USA heeft de Golden Retriever Stichting het kankeronderzoek in de laatste jaren ruimhartig ondersteund met meer dan 200.000 dollar. Ook in Europa wordt onderzoek gedaan naar de mogelijke erfelijke aanleg voor ontwikkeling van een aantal types tumoren bij de hond. Vanaf 2008 zal hierbij extra aandacht verleend worden aan de Golden Retriever.

Onderzoek in archief veterinaire pathologie Utrecht
De studente mevr. L.R. Boon, ondersteund door Dr G. Grinwis, heeft recent alle inzendingen van tumoren van Golden Retrievers in de jaren 1998 t/m 2004 onderverdeeld. Op een totaal aantal van 2436 tumoren werd zichtbaar dat mastcel tumoren relatief vaak voor kwamen (25% van het totaal van de onderzochte tumoren). Mastcel tumoren zijn tumoren van ontstekingscellen, vaak in de huid. Ze kunnen vrij onschuldig lijken, maar geven toch in 20% van de patiënten uitzaaiingen.

Foto 1: Mastocytoom achterpoot

Bij de meeste hondenrassen komen weke delen sarcomen (kwaadaardige tumoren van bindweefsel) niet vaak voor, met een gemiddeld aandeel van 2-4% van alle tumoren. In de archiefstudie werden deze tumoren bij de Golden Retrievers aanmerkelijk vaker gezien, namelijk in 10% van alle tumoren. Tegenover deze toename, werd ook een afname in het vóórkomen van bepaalde types tumoren gezien. Zo waren mammacarcinomen (kwaadaardige tumoren van melkklieren) betrekkelijk zeldzaam, wanneer dat werd vergeleken met andere rassen.

Lopend en komend tumoronderzoek
In de USA wordt al aan de genetische achtergrond van mastcel tumoren gewerkt, en derhalve is in Europa de aandacht op een ander type tumor gericht, om geen dubbel werk te doen.
De Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren in Utrecht heeft voor 2008 tot en met 2011 samen met de Universiteit van Cambridge en de Animal Health Trust (beide uit Engeland) een subsidie van de EU gekregen, om de erfelijke achtergrond van de hier boven genoemde weke delen sarcomen te onderzoeken bij de Golden Retriever. Er zal geen sprake zijn van extra belasting voor de dierpatiënten, daar er puur gebruik wordt gemaakt van gegevens uit de diergeneeskundige zorg. Wel zal worden gevraagd om een bloedmonster, maar dat zal bij veel dieren al deel uitmaken van het vooronderzoek. Ook zal worden gevraagd om afname van een bloedmonster bij gezonde veteranen (ouder dan 8 jaar), maar dat zullen de meeste honden slechts als een geringe belasting ervaren. Wel dragen zij daarmee bij aan het doel van het onderzoek, namelijk om de oorzaak van deze tumoren vast te stellen, met als doel deze te kunnen voorkómen bij toekomstige honden. Tegelijkertijd is er de verwachting, dat meer inzicht in de erfelijke achtergrond van deze tumoren bij de hond, ook het inzicht in soortgelijke tumoren bij de mens kan vergroten.

Een voorbeeld van een – in wezen zeldzame – weke delen sarcoom is te zien in bijgaande foto (foto 2). Er zijn aanwijzingen dat deze zeldzame tumorvorm vaker voorkomt bij verwante dieren.

Foto 2.: weke delen sarcoom bovenkaak

Voor een totaal ander type tumor, het kwaadaardige histiocytaire sarcoom (afgekort: HS) geldt, dat deze bij de meeste rassen bijna nooit voorkomt, net zo min als de uitgebreide vorm, die wel maligne histiocytose (MH) wordt genoemd. Bij de meeste rassen is de kans dat een hond er in zijn/haar leven mee te maken krijgt minder dan 1 op 10.000. Bij Berner Sennenhonden en de Flatcoated Retriever komt deze tumor wel vaak voor (meer dan 1 op 10!), en in mindere mate ook bij de Rottweiler (1 op 50?). In internationaal onderzoek naar de erfelijke achtergrond van HS/MH worden grote vorderingen gemaakt. In bepaalde delen van de wereld wordt een verhoogde kans op het optreden van HS/MH gezien bij de Golden Retriever, hoewel veel minder vaak dan bij de Berner Sennenhond en de Flatcoated Retriever. Het is van belang om ‘de vinger aan de pols te houden’ voor wat betreft het optreden van HS/MH binnen de Golden Retrievers in Nederland. Ook voor dit ras willen wij de oorzaak ervan achterhalen en het risico van uitbreiding zodoende te kunnen voorkómen.

De methode van onderzoek is om het DNA – dus de erfelijke informatie - uit een bloedmonster van dieren zonder tumor (controles) en patiënten te vergelijken. Als dit bij meer dan 100 dieren in beide groepen wordt gedaan, is er goede hoop dat er één of meer gebieden in het DNA worden gevonden, die een aanwijzing kunnen geven over de erfelijke aanleg.

Bijdragen aan het tumoronderzoek
Wanneer er liefhebbers van Golden Retrievers zijn, die het Europese onderzoek willen steunen, en op deze manier willen bijdragen aan het zo gezond mogelijk maken en houden van dit geliefde ras, dan wordt dit zeer gewaardeerd. U kunt nadere informatie via deze site verkrijgen of per brief ontvangen. Stuurt u ons hiervoor een Email.
Meer informatie is op de website van eurolupa te vinden.

Hoe kunt U ons steunen?

1. Voor financiële ondersteuning, kunt U een bedrag overmaken op de Stichting Diergeneeskundig Onderzoek Gezelschapsdieren (Stichting DOG) te Utrecht.
Gironummer 512125, met als kenmerk: Tumoronderzoek
Website Stichting DOG

2. Heeft Uw Golden een tumor, waarvan Uw dierenarts weet dat het een weke delen sarcoom is (of waarvan het sterke vermoeden gaat dat het om een weke delen sarcoom betreft) dan wel dat het een histiocytair sarcoom / maligne histiocytose is, dan zijn de volgende materialen voor het onderzoek van grote waarde:

• Het rapport van de dierenarts met belangrijke diergeneeskundige gegevens over de hond (de zgn. Patiëntenkaart);
• 6 ml bloed van uw hond (in een zgn. EDTA buis opgevangen);
• Een kopie van de stamboom van uw hond;
• Een door u ondertekend toestemmingsformulier.

3. Staat Uw hond nog een operatie te wachten, dan kan Uw dierenarts helpen bij het verzamelen van weefsel: zowel voor het normale histologische onderzoek, als ook door 1-2 stukjes van 3-4 mm in een apart buisje (wordt op aanvraag naar Uw dierenarts toegezonden) in te sturen. Ditzelfde geldt ook, wanneer een operatie kansloos blijkt, en er weefsel direct na euthanasie verzameld kan worden. Laat u in dit geval alstublieft van te voren uw dierenarts contact met ons opnemen, of stuur ons een mail met de contactgegevens van de betreffende praktijk.

4. Heeft U een gezonde veteraan, dat wil zeggen een Golden Retriever van 8 jaar of ouder, die nog nooit een kwaadaardige tumor heeft gehad, dan kan Uw hond andere honden helpen: door 6 ml bloed (in EDTA-buis) op te sturen, met een kopie van de stamboom en een ondertekend toestemmingsformulier.
Tevens verzoeken we U dan om een formulier over de algemene gezondheidstoestand van Uw hond in te vullen en mee te sturen. Onderaan deze pagina vindt u formulieren die u kunt downloaden echter alles kan ook op aanvraag naar u toe gezonden worden. Stuurt ons dan een mail met uw adresgegevens.

Uiteraard worden alle verkregen gegevens vertrouwelijk behandeld.

Mochten er met betrekking tot dit onderzoek door Uw dierenarts kosten in rekening worden gebracht, dan kunnen die binnen bepaalde grenzen via de Faculteit Diergeneeskunde en na overleg worden gedeclareerd. Ook aanvullende informatie voor uw dierenarts, zoals bijvoorbeeld de verzend- en verzamelmethoden van de benodigde materialen en hoe deze te verkrijgen, zullen hierop vermeld worden. Ook hiervoor geld, dat wij, indien gewenst, alle benodigde formulieren ook via de post naar u toe kunnen sturen. Uw dierenarts kan met vragen over het onderzoek altijd contact met ons opnemen op bovenstaand mailadres.

Dr. G.R. Rutteman (specialist veterinaire oncologie)
Drs. K. Boerkamp (dierenarts-promovendus)