De Flatcoat Retriever

Vóórkomen en voorkómen van kanker:

HISTIOCYTAIR SARCOOM - MALIGNE HISTIOCYTOSE – COMPLEX EN HET ONDERZOEK NAAR DE ERFELIJKE ACHTERGROND
Status per September 2008

Het maligne, histiocytair sarcoom (HS) is een tumor van histiocytaire cellen welke hun oorsprong in het beenmerg vinden. Hun normale functie betreft de afweer.

(1) Een eerste vorm van het histiocytair sarcoom betreft het optreden van gelokaliseerde tumoren met name in onderhuidse weke delen, of van structuren nabij gewrichten, maar ook andere locaties zijn beschreven; naast sterke lokale infiltratie (vorming van uitlopers) treedt verspreiding naar regionale lymfknopen en vandaar naar inwendige organen (longen, lever, milt) op in een groot aantal gevallen, veelal binnen 1 jaar na verwijdering van de primaire tumor. Deze vorm wordt veel aangetroffen bij de Flatcoated Retriever, met als klinisch symptoom gezwelvorming en of kreupelheid en vormt naar schatting 20% van de maligne histiocytaire tumoren bij de Berner Sennenhond.

(2) Bij andere dieren openbaart het histiocytair sarcoom zich in eerste instantie als een tumor met direct meerdere haarden in één of meer inwendige organen, zoals longen, milt, lever, nieren, lymfeklieren in buik of borstholte, beenmerg en soms centrale zenuwstelsel. Vaak is de naam maligne histiocytose (MH) hiervoor gebruikt. In welk inwendig orgaan zich de primaire loctie bevindt, is vaak niet aan te duiden. Het klinisch verloop wordt gekenmerkt door een snelle progressie. Deze ziektevorm maakt zo’n 80% uit van de kwaadaardige histiocytaire tumoren bij de Berner Sennenhond en komt voor bij middelbaar tot oudere honden. Een enkele maal is MH gezien bij dieren onder de twee jaar. De de kans van optreden van HS/MH is sterk verhoogd bij de Berner Sennenhond en bij de Flatcoated retrievers en matig verhoogd bij Rottweilers. Enige verhoging in de kans op het optreden van HS/MH wordt gezien bij de Golden – en Labrador retrievers, met altijd de kans op uitbreiding.
De ziekte-vorm MH is voor het eerst bij de mens beschreven in 1939, bij de hond in 1978.

De meest voorkomende klinische symptomen zijn :

• gebrekkige eetlust (anorexie)
• gewichts verlies
• extreme sloomheid (apathie)
• bloedarmoede / verhoogde bloedafbraak (anemie)
• blijvende / toenemende kreupelheid
• hoesten, kuchen en hijgen, respiratoire problemen

De diagnose HS of MH wordt gesteld op basis van klinische verschijnselen, aangevuld met radiografisch en cytologisch/histologisch onderzoek van biopten (weefsel uitstrijkjes) uit aangetaste weefsels (tumoren).
Terwijl honden met HS – mits bij presentatie nog geen zichtbare uitzaaiingen aanwezig zijn – soms extra tijd van leven is gegund door chirurgie, kent MH een snel en progressief karakter, waarvoor op dit moment nog géén adequate therapie voor handen is. Bestaande behandelingsmethoden zijn slechts levensverlengend (weken ??). Een mogelijke ontwikkeling betreft een nieuwe vorm van medicinale therapie, welke momenteel op de Universiteitskliniek Gezelschapsdieren, getoetst wordt (experimentele trial).

HS en in mindere mate MH vormen samen één van de meest voorkomende sterfte-oorzaken bij Berner Sennenhonden en de Flatcoated Retrievers. Ook bij Rottweilers wordt de ziekte vrij vaak gezien en bij Golden retrievers en Labrador Retrievers af en toe.
Door het insturen van overlijdensformulieren willen we meer inzicht krijgen op welke leeftijd en in welke mate MH voorkomt en of in bepaalde lijnen MH vaker voorkomt. Het is van groot belang, om het definitieve bewijs over de ware aard van de aandoening middels cel- of – bij voorkeur - weefselonderzoek te verkrijgen.

Archiefonderzoek naar familiair verband
In 2008 zal aanvullend onderzoek starten, door van vele laboratoria gegevens te verzamelen, en deze gegevens aan te vullen door contact op te nemen bij de praktijk waarvandaan tumormateriaal voor diagnostiek is ingestuurd. Het is mogelijk, dat ook de eigenaars gebeld worden, als er nog meer gegevens nodig zijn, zoals een kopie van de stamboom.

Gen-onderzoek
Door middel van DNA-onderzoek kan het gen of de genen opgespoord worden die verantwoordelijk zijn voor de ziekte, zodat we in de toekomst met een gericht fokbeleid de sterfte als gevolg van MH kunnen terugdringen.
Eind 2004 is er voor dit onderzoek een samenwerking tot stand gekomen tussen de faculteit voor Diergeneeskunde in Utrecht, de Universiteit van Cambridge (UK) en het NIH en de NCSU in Amerika, alsmede de Universiteit in Rennes (Frankrijk).
In mei van 2008 werd bekend dat het zoeken naar het oorzakelijk gen zich concentreert op 1 chromosoom-paar binnen het erfelijk materiaal, waar groot verschil werd gezien tussen de honden met HS/MH en gezonde veteranen. Met grote inzet van de werkzame onderzoekers, en ondersteuning vanuit eigenaars en fokkers, hopen we op termijn één of meer oorzakelijke genen te kunnen identificeren.

Bloed en weefsel van Berner Sennenhonden, Flatcoated Retrievers, met verdenking op kwaadaardige histiocytaire tumoren*:
Wij vragen medewerking om via uw dierenarts bloed (2x4 ml in EDTA-buis) van Berners met verdenking op HS/MH op te laten sturen met het volledig ingevulde officiele bloed monster formulier vergezeld van een 5 generatiestamboom van de hond. Dit samen met een kopie van het klinische rapport en rapport van weefselonderzoek.
* Wanneer er nog geen definitieve diagnose bij leven is vastgesteld, is het voor het onderzoek zeer gewenst om na overlijden (vaak euthanasie) post-mortaal weefsel te verzamelen. Uw dierenarts kan een stukje tumorweefsel in formaline in sturen voor een definitieve bevestiging. Indien mogelijk, ook een klein stukje in een speciaal bewaar-buisjes, dat op aanvraag naar Uw dierenarts zal worden toegezonden, met instructies. Voor laboratoriumonderzoek van dergelijke weefselmonsters worden U geen kosten in rekening gebracht. Mede dank zij steun van de rasverenigingen worden deze kosten door het project betaald.

Gezonde veteranen
Voor het DNA onderzoek is eveneens bloed van gezonde oudere honden nodig, om precies te zijn, dieren van 10 jaar en ouder. Deze honden hebben een sterk verminderde kans om nog Histiocytair Sarcoom of Maligne Histiocytose te krijgen.
Hun DNA wordt daarom gebruikt om genetische verschillen op te sporen. Ook hier gaarne een verklaring, in dit geval inhoudende dat geen kwaadaardige tumoren zijn opgetreden, en met melding van eventueel optreden van goedaardige tumoren (met kopie van rapport), en een kopie van de stamboom. Zie voor verdere informatie: bloeddonor veteraan2008

Ondersteun het onderzoek en laat bloed afnemen als u de hond laat enten b.v.

Samenstelling van de studiegroep:

1. Utrecht Universiteitskliniek Gezelschapsdieren, POX 80.154, 3508 TD Utrecht, en Veterinair Specialisten Centrum De Wagenrenk, 6705 BN, Wageningen, The Netherlands (Dr Rutteman) i.s.m. Veterinaire Pathologie.
2. NIH/NHGRI, 50 South Drive, MSC 8000, Building 50, Room 5351, Bethesda, MD 20892 – 8000, USA (Dr Ostrander, Dr. Parker)
3. Laboratoire de Génétique et Développement, UMR 6061 CNRS, Université de Rennes1, IFR140, Faculté de Médecine, 35043 Rennes Cedex, Francev (Dr André) 
4. Department of Molecular Biomedical Sciences, College of Veterinary Medicine, North Carolina State University, Raleigh, North Carolina 27606, USA. (Dr Breen)

Toezending bloedmonsters en weefselmonsters:
2x4 ml bloed in EDTA-buizen van patiënten en controles.

Bloed en weefsel en documenten kunnen (goed verpakt) opgestuurd worden naar:

U kunt ons hiervoor altijd contact met ons opnemen.