Geschreven door Dr G.R. Rutteman

Niet-resectabele tumoren

Nieuwe behandeling van niet-resectabele tumoren bij de hond:
het histiocytair sarcoom, het plaveiselcelcarcinoom aan het hoofd en het oraal melanoom

Achtergrond:

Er zijn in de laatste jaren aanmerkelijke vorderingen gemaakt in de chirurgische en medicinale behandeling van verscheidene typen tumoren. Daarentegen zijn er nog grote problemen bij de behandeling van:

Het gelokaliseerd histiocytair sarcoom (HS) of maligne histiocytose (MH). Bij deze aandoeningen is de bewezen effectiviteit van medicijnen gering of afwezig.
Het ongunstig gelokaliseerd plaveiselcelcarcinoom (PCC) aan het hoofd, waarbij operatief verwijderen niet meer mogelijk of gewenst is; hierbij ontbreken harde gegevens over de effectiviteit van medicinale behandeling (uit grote series behandelde dieren). Bij deze tumoren vormt bovendien resistentie tegen huidig beschikbare middelen, inclusief de cox-2 remmers, een groot probleem.
Het melanoom in de bek. Zowel frequente metastasering als ongevoeligheid voor cytostatica vormen grote obstakels bij de behandeling van orale melanomen (OM). Vaak is de tumor al bij de eerste presentatie niet meer chirurgisch te verwijderen, bij andere honden zal lokaal of regionaal recidief chirurgie onmogelijk maken.

Nieuwe ontwikkelingen

Recent zijn in studies van tumoren in celkweek interessante waarnemingen gedaan over een nieuwe groep medicijnen die bij veel humane tumortypen een sterk celdodend effect had. Ook in een aantal cellijnen van verschillende tumoren afkomstig van de hond werd een dergelijk effect gezien. Bijzonder is dat deze middelen geen schade aan DNA aanbrachten. Hiermee zijn ze veilig naar de omgeving van de patiënt.
Sinds twee jaar loopt een klinische trial bij honden lijdende aan één van de genoemde tumoren. De patiënten dienen wel in een acceptabele klinische toestand te functioneren. Het doel is om de eventuele toxiciteit en het tumorremmend effect van het middel met de code-naam HU-1205 (behorende tot zg. endoperoxide sesquiterpene lactones) te onderzoeken. Bij proefhonden was de toxiciteit van het middel bij de beoogde dosering gering. De studie wordt uitgevoerd met hulp van samenwerkende veterinaire specialisten. Bij potentiële patiënten dient revisie van pathologisch onderzoek op de universiteit plaats te vinden.

Patiënten

Voor deze trial komen honden met één van de genoemde, niet resectabele, tumoren in aanmerking. De patiënt dient over nog voldoende fysieke reserves te beschikken (eetlust in orde; vermagering < 15% van het oorspronkelijk gewicht) en de tumor – indien aan het hoofd (PCC, OM)- mag maximaal 4 cm meten. Bij deze groep (PCC, OM) mag geen sprake zijn van zichtbare metastasen op afstand. Bij HS/MH is de maximale cumulatieve tumor diameter (aantal haarden x grootste diameter per haard) 10 cm en dient de hematocriet minimaal 0.30 l/l te bedragen.
In aanvullend onderzoek van de patiënt wordt vastgesteld of het verantwoord is deze experimentele behandeling te ondergaan. Na selectie wordt de behandeling in fasen uitgevoerd. Elke 2 tot 4 weken wordt het effect geëvalueerd. Indien de klinische toestand bevredigend blijft, toxiciteit afwezig blijkt, en een objectief meetbare reductie van de tumor wordt vastgesteld, wordt de behandeling voortgezet tot een maximale periode van 6 maanden. De eigenaar worden geen kosten voor het geneesmiddel in rekening gebracht. De kosten van noodzakelijke diagnostiek worden wel berekend, waarbij korting verleend wordt op tussentijds bloed- en beeldvormend onderzoek.

Bijwerkingen

Bij hoge doseringen HU-1205 zijn ernstige neurologische symptomen gezien; de gekozen dosering is echter zodanig, dat de kans hierop als klein wordt beschouwd. In aanvang kan een slechte eetlust of braken voorkomen, wat meestal van voorbijgaande aard blijkt te zijn.